Μάνος Ελευθερίου: Μαλαματένια λόγια…από έναν ποιητή

 

Ο Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στην Ερμούπολη στις 12

 Μαρτίου 1938 και πέθανε στις 22 Ιουλίου του 2018. 

Υπήρξε σπουδαίος ποιητής, στιχουργός και πεζογράφος, μια

 σημαντική πολυσχιδής πνευματική προσωπικότητα, που έχει

 περάσει στο πάνθεο του ελληνικού πολιτισμού.

Ο Μάνος Ελευθερίου είχε γράψει ποιητικές συλλογές, διηγήματα, μία νουβέλα, μυθιστορήματα και περισσότερα από 400 τραγούδια, τα οποία διαμόρφωσαν το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι. Παράλληλα, είχε εργαστεί ως αρθρογράφος, επιμελητής εκδόσεων, εικονογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός.

Η παρακαταθήκη που αφήνει ο λόγιος αυτός κοσμοπολίτης, με την ιδιαίτερη ευγένεια και απλότητα, είναι μεγάλη.

Χωρίς να το καταλάβεις

κάθεσαι και γράφεις.

Αντί να πας στο θέατρο, στον

κινηματογράφο, στο ποδόσφαιρο,

λες: ''Εγώ θα κάτσω να γράψω.''

Και κάθεσαι και γράφεις.

Και σου γίνεται χούι.

Έχω νιώσει πολλές πίκρες

στη ζωή μου. Έχω δεχτεί πολλά βέλη.

Τις πληγές μου τις χρησιμοποιώ

στα τραγούδια μου, τα οποία είναι

αυτοβιογραφικά τα περισσότερα.

Γράφω για να βγάλω τα εσώψυχά μου.

Γράφω δύσκολα.

Γράφω ένα δίστιχο ή ένα τετράστιχο

κι ύστερα περιμένω τη θεία έμπνευση

για να συνεχίσω.

Ήμουν και τυχερός. Σπουδαίοι

συνθέτες τα πήραν στα χέρια τους

και τα ανέδειξαν.

Εργάστηκα σε εκδοτικό οίκο

επί σαράντα χρόνια.

Πώς νομίζεις παίρνω

τη συνταξάρα των εξακοσίων ευρώ;

Και πάλι καλά να λέω...

Υπάρχουν άνθρωποι που παίρνουν

διακόσια πενήντα ευρώ.

Μετάνιωσα που δεν έγραψα

λαϊκά - ερωτικά τραγούδια

ενώ μπορούσα.

Δε θα έμενα στο νοίκι. Θα είχα

εξασφαλίσει τουλάχιστον αυτό.

Θα ήθελα να ήμουν ηλεκτρολόγος

ή μηχανικός. Να έχω χρήματα.

Δεν ξέρω τι άλλο πια

μπορώ να κάνω για να επιβιώσω.

Μια κοπέλα που διάβασε το βιβλίο μου,

μού έστειλε έναν τενεκέ λάδι.

Ας είναι καλά.

Με χαροποιεί ένα καλό βιβλίο,

ωραίοι άνθρωποι που είναι

δίπλα μου και επικοινωνώ,

μια καλή κουβέντα.

Σου λέει η γειτόνισσα,

το βραδάκι, για παράδειγμα:

''άντε καλό ξημέρωμα.''

Τι ωραίο που είναι αυτό ε;

Για σκέψου το.

''Να έχεις καλό ξημέρωμα.''

Τί ωραία ευχή.

Όταν ξυπνάω το πρωί

κάνω το σταυρό μου που επέζησα

και άλλη μια νύχτα και λέω:

''Δόξα σοι ο Θεός, ζούμε,

να δούμε τί θα κάνουμε και σήμερα.''

Πίνω το καφεδάκι μου και ξεκινάω

να παλεύω με τις άδειες σελίδες.

Μπορεί να γράψω δέκα σελίδες

και να μείνουν τρεις προτάσεις.

Η χαρά έρχεται όταν διαπιστώνεις

ότι με αυτές τις τρεις προτάσεις

κάτι πέτυχες.

Είμαι πολύ κουρασμένος.

Άλλωστε μην ξεχνάτε ότι πάσχω

από μία ανίατη νόσο: το γήρας.

Όταν πεθάνω

δε θα με θάψουν στο χώμα.

Θα με κάψουν.

Το έχω γράψει και στη διαθήκη μου.

Δε θέλω να υπάρχει

τίποτα απολύτως από μένα.

Θα υπάρχουν τα τραγούδια μου,

να τα ακούει ο κόσμος

και να τα τραγουδά.

''Παραπονεμένα λόγια

έχουν τα τραγούδια μας,

Στα χρόνια της υπομονής

δε μας θυμήθηκε κανείς,

Άλλος για Χίο τράβηξε πήγε

κι άλλος για Μυτιλήνη,

Θα σε ξανάβρω στους μπαξέδες

τρεις του Σεπτέμβρη να περνάς,

Οι ελεύθεροι κι οι ωραίοι

ζουν σε κάποιες φυλακές,

Ναύτης βγήκε στη στεριά

για περιπολία,

Ο χάρος βγήκε παγανιά

μεσ' στη δική μου γειτονιά,

Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι

τα βρήκα στο σεργιάνι μου προχτές,

Τα λόγια και τα χρόνια τα χαμένα,

η ξενιτειά τα βρήκε αδελφωμένα,

Χρόνια μετά κάτω απ' τη μαρκίζα

σε βρήκα που 'ρθες για να μη βραχείς,

Το τρένο φεύγει στις οκτώ

ταξίδι για την Κατερίνη,

Στων αγγέλων πάμε,

πάμε τα μπουζούκια...

Μάνος Ελευθερίου

Μάνος Ελευθερίου / Μαλαματένια λόγια...από έναν ποιητή

Μάνος Ελευθερίου | Τραγούδια, Στίχοι, Ποιήματα ...

Μάνος Ελευθερίου

Όταν ο Μάνος Ελευθερίου αφηγήθηκε τη ζωή του στη LiFO

Οι σπουδαίοι στίχοι του Μάνου Ελευθερίου σε 14 μεγάλα

τραγούδια

Κιθάρα: Ελευθερίου Μάνος

Ελευθερίου, Μάνος – Ποιήματα

Αφιέρωμα: Μάνος Ελευθερίου - Περιοδικό Χάρτης

Μαλαματένια λόγια

https://www.youtube.com/watch?

v=X5YvUkkqtAs&list=RDX5YvUkkqtAs&start_radio=1

Μνήμη ενάντια στη λήθη... «Ο Σωτήρης ζει!»

 ...61 χρόνια πριν, στη φλογισμένη νυχτιά της 21ης Ιουλίου του 1965, ο φοιτητής Σωτήρης Πέτρουλας έπεφτε νεκρός μέσα στην πολύωρη προσπάθεια της αστυνομίας να καταστείλει την τεράστια φοιτητική και λαϊκή διαδήλωση ενάντια στην κατάλυση της δημοκρατίας και την κυβέρνηση των αποστατών υπό τον Νόβα. Ο Πέτρουλας θα γίνει σύνθημα και τραγούδι, θα μείνει ζωντανός στη θύμηση και τους αγώνες μας, ειδικά στην πάλη αυτή της νεολαίας και της εργατικής τάξης για αγώνα μέχρι τη νίκη, για ξεπέρασμα των ηττών και των συνθηκολογήσεων.

Απόσπασμα από τη Χαμένη Άνοιξη του Στρατή Τσίρκα:

"Κι όταν μπήκε για καλά το πρωινό κι ο ήλιος έπιασε να καίει, ο Σωτήρης ετοιμάστηκε για την τελευταία του κατοικία. Το μοιρολόι της μάνας ακούστηκε πιο γοερό κι οργισμένο. Η μνηστή του, ντυμένη πάντοτε στ’ άσπρα, έκλαιε τώρα σπαραχτικά. Είκοσι πέντε χιλιάδες συγκεντρωμένες από νωρίς στον Κολωνό, ξέσπασαν σ’ ένα πανδαιμόνιο από ζητωκραυγές, χειροκροτήματα, ιαχές, και κατάρες, όταν φάνηκε στο κατώφλι το λείψανο. Σημαίες και λάβαρα υψώνονται, γέρνουν απ’ εδώ κι απ’ εκεί, μπρος και πίσω, πάνω απ’ τα κεφάλια του ξέφρενου πλήθους.

-Ο Σωτήρης ζει!

Ένα δάσος από χέρια πασχίζει ν’ αγγίξει για τελευταία φορά το φέρετρο. Το πλήθος βογκά, θάλασσα φουρτουνιασμένη από σηκωμένες γροθιές, η κατάσταση κινδυνεύει να ξεφύγει, ξεφεύγει από κάθε έλεγχο. Θα χρειαστούν πολλές προσπάθειες των υπεύθυνων και ψυχραιμία, για να κοπάσει η τρικυμία και να μπει κάποια τάξη. Επιτέλους σχηματίζεται η πομπή.

Προπορεύεται η σημαία του 114, το Κεντρικό Συμβούλιο των Λαμπράκηδων με τον Μίκη Θεοδωράκη επικεφαλής, αντιπροσωπείες της νεολαίας, πολιτικοί. Πίσω από το νεκρό οι συγγενείς του κι ύστερα η Αθήνα ολόκληρη… Άξαφνα μια μεγάλη ομάδα από νέους και νέες, αγκαλιασμένοι μέσα στο πλήθος αρχίζει να τραγουδά. Δεν πιάνω ακόμη τα λόγια. Μα σε λίγο ξεχωρίζω:

Σωτήρη Πέτρουλα

Αηδόνι και λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά.

-Είναι το καινούριο του Μίκη, μου λέει η Ματθίλδη, που έχει ξαναγυρίσει και μου πιάνει το χέρι. Ν’ ακούσεις τον Τάκη τον Μπενά, να διηγείται πώς γράφτηκε… Τη νύχτα, στα γραφεία της ΔΝΛ, αυτοί να συζητούν, μες στους καπνούς των τσιγάρων, και να προσπαθούν να λύσουν τα προβλήματα της κηδείας, κι ο Μίκης κάτι να γράφει βιαστικά σ’ ένα χαρτί, αλλοπαρμένος:

«-Το λόγο έχει ο πρόεδρος, λέει κάπως έντονα ο Τάκης.

-Το λόγο έχει το τραγούδι αποκρίνεται ο Μίκης, ακούστε:

Σωτήρη Πέτρουλα

σε πήρε ο Λαμπράκης, σε πήρε η Λευτεριά».

Η πομπή περνάει από την οδό Λένορμαν, από την πλατεία Μεταξουργείου, τη λεωφόρο Αχιλλέως, την Αγίου Κωνσταντίνου:

Σωτήρη Πέτρουλα

οδήγα το Λαό σου, οδήγα μας μπροστά.

Είδα χιλιάδες, εκατοντάδες χιλιάδες Λαού, να στριμώχνονται στα πεζοδρόμια, στα παράθυρα και τους εξώστες, και τα λουλούδια να πέφτουν βροχή κι είδα τη λαοθάλασσα που ακολουθούσε κι άκουσα τα συνθήματα και κατάλαβα πως αυτή δεν ήταν κηδεία, ήταν μια γιγάντια διαδήλωση, σε πάθος και σε όγκο, η τελευταία διαδήλωση του Σωτήρη:

Μάρτυρες, ήρωες οδηγούνε

τα γαλάζια μάτια σου

μας καλούνε.

Κι όταν είδα στην πλατεία Ομονοίας τους οικοδόμους με ξεγυμνωμένα στήθη να σταματούν τη νεκροφόρα και να σηκώνουν στα χέρια τους το φέρετρο, είπα μέσα μου πως απ’ εδώ αρχίζει πια η αποθέωση. Κι όταν είδα τον πατέρα τού ήρωα, που τον είχαν σηκώσει στα χέρια οι φίλοι του παιδιού του, να βαστάει στ’ αριστερό ένα μπουκέτο κόκκινες γλαδιόλες και στο δεξί μια τσαλακωμένη φωτογραφία, να τη σφίγγει πάνω στο στήθος του και να τη δείχνει στα πλήθη, που χειροκροτούσαν και ζητωκραύγαζαν, όχι, δεν έκλαιγαν και δε θρηνούσαν, και τον άκουσα να λέει: «Αδέρφια του παιδιού μου… Ο Σωτήρης ζει… Αγωνισθείτε για το ξερίζωμα του φασισμού… Ο Σωτήρης μου γι’ αυτό θυσιάστηκε… Δε θέλω να κλαίτε… Εμπρός στον αγώνα για τη Δημοκρατία…».

Έτσι με συνεπήρε και μένα το παραλήρημα του κόσμου και πίστεψα μαζί με τον πατέρα του, και πίστεψα μαζί με τον κόσμο, πως ο Σωτήρης δεν πέθανε. Κι όταν στην οδό Σταδίου, στο σημείο, που όπως θα πει σε λίγο ο Μίκης, οι εχθροί επισήμαναν, απομόνωσαν και σκότωσαν το γελαστό παιδί, τα πλήθη αυθόρμητα παραμέριζαν, αφήνοντας στην άσφαλτο και το πεζοδρόμιο ένα κενό… Τι κενό; Ένα λοφίσκο από κόκκινα γαρίφαλα και τριαντάφυλλα, που ψήλωνε από στιγμή σε στιγμή:

…τα γαλάζια μάτια σου

μας καλούνε.

Κι όταν εμπρός στη Μητρόπολη, μέσα στην έντονη μυρωδιά της φρεσκοκομμένης δάφνης και το τραγούδι που αναθεμάτιζε αυτούς που σκότωσαν το Σωτήρη, είδα να έρχονται οι ανάπηροι της Εθνικής Αντίστασης, με τα στεφάνια και τις σημαίες τους, είδα το Γλέζο, είδα τον Ηλιού, είδα το Βάρναλη, είδα τον Παπανδρέου και τους άλλους υπουργούς της Ε.Κ. κι αντιλαλήσαν τα συνθήματα:

-Ενότητα.

– Ο στρατός με το λαό.

γονάτισα κι εγώ μέσα στο δρόμο και σα μικρό παιδί που πρωτοπάει σχολειό συλλάβιζα σ’ ένα πανώ:

ΚΙ ΑΝ ΕINΑΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΜΕ

ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΑΦΝΗ.

ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΑΝΕΙΣ ΠΕΘΑΙΝΕΙ.

Και είπα μέσα μου: «Εκατοντάδες χιλιάδες Αθηναίοι τον ανακήρυξαν ήρωα κι αθάνατος θα μένει». Κι όταν, μέσα από διπλή, ατέλειωτη σειρά στεφάνια και βουνά λουλούδια, εμπρός στον ανοιχτό τάφο, άκουσα το Μίκη, ν’ αποχαιρετά το πρώτο παλικάρι της Σπουδάζουσας Νεολαίας. «Όλος ο μάρτυρας λαός μας σ’ ακολουθεί. Ολόκληρη η Δημοκρατική Νεολαία της πατρίδας μου σε λατρεύει, σε θαυμάζει, σε ζηλεύει, θέλει να σου μοιάσει» και να ορκίζεται πως η πρωτοπόρα γενιά των Λαμπράκηδων θα φέρει στην Ελλάδα τη Μεγάλη Άνοιξη, είπα μέσα μου: «Και γιατί όχι; Κι αν χάθηκε μια άνοιξη, στο χέρι τους είναι να την ξαναφέρουν ακόμη πιο μεγάλη και λαμπρή. 

Ο Σωτήρης ζει. Ο παλμός της ζωής του μεταπλάστηκε σ’ ενέργεια, γίνηκε κινητήρια δύναμη, που εμψυχώνει κι ενθουσιάζει κι εμπνέει και οδηγεί. Ευλογημένοι όσοι στα μαρμαρένια αλώνια νικούν το Χάρο, όπως ο Σωτήρης Πέτρουλας».

ΠΗΓΗ: Το Περιοδικό

«Ο Σωτήρης ζει!»

https://www.efsyn.gr/nisides/478087_o-sotiris-zei

52 χρόνια μετά την εισβολή στην Κύπρο και την κατάρρευση της χούντας

Α΄ Σύλλογος Αθηνών: 52 χρόνια μετά την εισβολή στην Κύπρο και την κατάρρευση της χούντας

Η τραγωδία του κυπριακού λαού κορυφώθηκε τον Ιούλιο του 1974. Το πραξικόπημα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, έλαβε χώρα στις 15 Ιουλίου του 1974. Πραγματοποιήθηκε από την Εθνική Φρουρά της Κύπρου και μερίδα στελεχών της ΕΟΚΑ Β΄, κατ’ εντολή της Χούντας των Συνταγματαρχών. Στόχος των πραξικοπηματιών ήταν η ανατροπή του εκλεγμένου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπου Μακαρίου Γ’ και η επίτευξη της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα.

Στην πραγματικότητα, το πραξικόπημα ήταν μέρος ενός σχεδίου μετατροπής της Κύπρου από ανεξάρτητο δημοκρατικό κράτος σε αβύθιστο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ. Οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου είχαν επιβαρυνθεί μετά το 1967 μιας και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ήταν σε ανοιχτή σύγκρουση με τους Δικτάτορες της Ελλάδας και αντιμετωπιζόταν με καχυποψία από τις ΗΠΑ.

Οι πραξικοπηματίες, με την υποστήριξη των δυνάμεων της ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμη Κύπρου) και της ένοπλης εθνικιστικής οργάνωσης ΕΟΚΑ Β’ (ιδρυτής της ΕΟΚΑ Β΄ ήταν ο Γεώργιος Γρίβας ο οποίος υπήρξε επίσης ιδρυτής της Οργάνωσης Χ), κινήθηκαν εναντίον του προεδρικού μεγάρου στη Λευκωσία, στις 8:15 το πρωί της 15ης Ιουλίου.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος διέφυγε προς την Πάφο, Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Κύπρου τοποθετήθηκε το ανδρείκελο Νίκος Σαμψών, ο οποίος στη συνέχεια ανακήρυξε την “Ελληνική Δημοκρατία της Κύπρου”.

Το πρόσχημα για την τουρκική εισβολή δόθηκε με τον καλύτερο τρόπο. Το πραξικόπημα αυτό είχε καταστροφικές συνέπειες καθώς η δικτατορία Ιωαννίδη είχε μόλις δώσει στην Τουρκία, εγγυήτρια δύναμη τότε της Κύπρου μαζί με την Αγγλία και την Ελλάδα, τη χρυσή αφορμή, να εισβάλει στην Κύπρο, δήθεν για να σώσει, τον κυπριακό λαό.

Ο Μακάριος μέσω Μάλτας και Λονδίνου έφτασε στη Νέα Υόρκη, στις 19 Ιουλίου πήρε μέρος στη σύσκεψη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ όπου και κατήγγειλε τη Χούντα των Αθηνών για εισβολή. Πέντε μέρες αργότερα από το πραξικόπημα της Χούντας και των Αμερικανών, στις 20 Ιουλίου, η Τουρκία εισέβαλε στρατιωτικά στην Κύπρο και ξεκίνησε η αιματηρή διχοτόμηση του νησιού.

Στις 23 Ιουλίου 1974, η στρατιωτική ηγεσία της χώρας αποφάσισε να παραδώσει την εξουσία στον  Κωνσταντίνο Καραμανλή. Οι στρατιωτικοί ρίχνουν στον Ιωαννίδη όλο το βάρος των ευθυνών για την τραγωδία στην Κύπρο.

Σε λίγο ακολουθεί και η συνέχεια της πρώτης εισβολής. Στις 14 Αυγούστου, οι συνομιλίες της Γενεύης κατέρρευσαν και μόλις 1 ώρα μετά η Τουρκία ξεκίνησε δεύτερη επιχείρηση («Αττίλας ΙΙ»), κατά την οποία μέσα σε 3 ημέρες κατέλαβε το 36,2% του νησιού και εκτόπισε 150 χιλιάδες Ελληνοκύπριους (άλλες 20 χιλιάδες παρέμειναν εγκλωβισμένοι), ενώ συνολικά σκοτώθηκαν περίπου 3 χιλιάδες ελληνόφωνοι Κύπριοι.

Το νησί διχοτομήθηκε. Το βόρειο τμήμα του, από τότε, βρίσκεται στον έλεγχο της Τουρκίας που αγνοεί συστηματικά τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Στην πράξη, εξουδετερώνεται η δυνατότητα συγκρότησης οποιουδήποτε κυπριακού αντιιμπεριαλιστικού μετώπου ενάντια στον βρετανικό, κι ευρύτερα ΝΑΤΟϊκό ιμπεριαλισμό, που θα μπορούσε να αμφισβητήσει εκ βάθρων την ηγεμονία των καταστροφικών εθνικισμών που οδήγησαν στο αδιέξοδο που βιώνει η Κύπρος.

Ο Ιούλιος του 1974 αποτελεί ιστορική τομή:

• Για την Κύπρο, όπου χαράχτηκε ένα βαθύ ρήγμα, όπου οι αγνοούμενοι, οι νεκροί, η προσφυγιά, η πράσινη ζώνη χωρίζουν το νησί στα δύο αλλά ανοίγουν και όλες τις δυνατότητες των ιμπεριαλιστικών κέντρων να τροφοδοτήσουν και να αξιοποιήσουν αυτή την εξέλιξη ώστε η Κύπρος να αποτελεί το αβύθιστο αεροπλανοφόρο του ΝΑΤΟ για τις εξορμήσεις του στη Μέση Ανατολή και τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού.

• Για την πλήρη χρεοκοπία και αποκάλυψη του υποκριτικού ΠΑΤΡΙΣ-ΘΡΗΣΚΕΙΑ-ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ της στρατιωτικής δικτατορίας η οποία χρεώθηκε στο ακέραιο την τραγωδία της Κύπρου. Επιπλέον, το φιάσκο της επιστράτευσης επιτάχυνε την κατάρρευση της Χούντας και αποκάλυψε πως ένα στρατιωτικό καθεστώς είχε καταφέρει να οδηγήσει σε διάλυση το στρατό!

• Για τον ρόλο των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ που υποτίθεται ότι αποτελούσαν και αποτελούν τις «προστάτιδες δυνάμεις», ενώ κατά τη διάρκεια των γεγονότων μετακινούσαν με απίστευτο κυνισμό τις μαριονέτες τους στην Αθήνα, την Άγκυρα και τη Λευκωσία.

• Για την περίοδο της – τόσο ενοχλητικής σήμερα – μεταπολίτευσης που ξεκίνησε στην Ελλάδα, με όλα τα χαρακτηριστικά της άνοιξης του εργατικού και του φοιτητικού κινήματος, της κατάκτησης πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, του ριζοσπαστισμού της δεκαετίας του ’70 και της άνθισης νέων ρευμάτων, στην πολιτική, στα γράμματα, στην τέχνη, στον πολιτισμό. Για τη μεταπολίτευση που μισό αιώνα μετά συνεχίζει να τρομάζει το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο με τον ριζοσπαστισμό της και το ιδεολογικό, ηθικό, πολιτικό και αξιακό της φορτίο. Τότε που στις πορείες ακουγόταν ηχηρά το σύνθημα «Ελλάδα-Κύπρος-Παλαιστίνη Αμερικάνος δε θα μείνει».

Σήμερα, 52 χρόνια μετά, ενώ η Μέση Ανατολή φλέγεται από την ιμπεριαλιστική επέμβαση ΗΠΑ και Ισραήλ, έχουμε πλήρη επίγνωση του αντιδραστικού ρόλου που έπαιξαν ΗΠΑ-ΝΑΤΟ στη Χούντα, στο Κυπριακό και παντού. Το σύνθημα «έξω οι Βάσεις», έξω για πάντα από το ΝΑΤΟ, αποτέλεσε και αποτελεί και σήμερα, στην εποχή των πολέμων, σύνθημα ζωής και θανάτου για τους λαούς. Ιδιαίτερα στο σημερινό πλαίσιο των διεθνών ανταγωνισμών όπου αναπτύσσεται και ο ελληνοτουρκικός ανταγωνισμός. Η αλήθεια είναι ότι οι αστικές τάξεις Ελλάδας και Τουρκίας ανταγωνίζονται για τον ρόλο και τα συμφέροντά τους στην Ανατολική Μεσόγειο, «αξιοποιώντας» η κάθε μια το λεγόμενο «διεθνές δίκαιο» για λογαριασμό της και ψάχνοντας πλάτες στους «συμμάχους», για την Ελλάδα το ΝΑΤΟ-ΗΠΑ, ενώ και οι δυο λαοί βιώνουν την φτώχεια, πληρώνουν τα δισεκατομμύρια των εξοπλισμών, ζούνε τον εφιάλτη της πολεμικής απειλής και σύγκρουσης.

Οι λαοί δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από αυτόν τον ανταγωνισμό. Δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από τον πόλεμο. Καμιά αλλαγή συνόρων, καμία εμπλοκή σε στρατιωτικούς και πολεμικούς σχεδιασμούς, καμία εμπλοκή στα πολεμικά σχέδια ΗΠΑ-ΝΑΤΟ-Ισραήλ. Κύπρος ενιαία, ανεξάρτητη. Λευτεριά στην Παλαιστίνη. Αλληλεγγύη στους λαούς που αγωνίζονται.

Η πρόεδρος                  Ο Γ. Γραμματέας

Άντα Παραφόρου            Δημήτρης Μαριόλης

40 χρόνια αγώνες για να μην περάσουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια

 Γράφει ο Δημήτρης Μαριόλής*

Σωτήριον έτος 1987. Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου με αρκετές δόσεις συναίνεσης από την αριστερά.

Καταλήψεις στα πανεπιστήμια για να μην περάσουν τα ιδιωτικά "πανεπιστήμια" - κολλέγια που με κατεύθυνση της κυβέρνησης φύτρωναν σα μανιτάρια.

Στις σχολές, μαζικές γενικές συνελεύσεις και καταλήψεις, αιφνιδιαστικές ολίγοωρες καταλήψεις κολλεγίων, με την ΚΝΕ, για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση, να συμμετέχει σε πρωταγωνιστικό ρόλο, και βέβαια Ρήγας, Συσπειρώσεις, οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, ανένταχτοι, κόσμος του αντιεξουσιαστικού χώρου κλπ. Επιτέλους, κνιτακι τότε εγώ, ένιωθα περήφανος.

Στις 13 Νοεμβρίου 1987, μια τεράστια φοιτητική πορεία με πάνω από 20.000 φοιτητές/τριες ανηφορίζει τη Σταδίου, παρά την απαγόρευση της από την αστυνομία. Η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, λόγω της επίσκεψης του Πατριάρχη δεν ήθελε πορείες και ένταση στο κέντρο.

Η πορεία, με ένα πρώτο μπλοκ χιλίων μελών της ΚΝΕ εξαιρετικά ισχυρό μεν, με γυμνά χέρια δε, προχωράει αποφασιστικά, σπάει τον πρώτο αστυνομικό κλοιό και συγκρούεται με τα ΜΑΤ. Δακρυγόνα και αίμα στα κεφάλια των φοιτητών

Κύριοι, 40 χρόνια πέρασαν και 40 κυβερνήσεις όλων ανεξαιρέτως των κομμάτων κυβέρνησαν κι ακόμα ιδιωτικά πανεπιστήμια προσπαθείτε να φτιάξετε. 40 χρόνια τώρα κανένα κόμμα δε σας εμποδίσε. Κι ούτε θα σας εμποδίσει (βλ. παρουσίαση θέσεων ΕΛΑΣ). Σας εμπόδισαν οι αγώνες, οι καταλήψεις, το κίνημα του 90-91 που έκανε πράξη το σύνθημα "οι νόμοι καταργούνται στα οδοφράγματα", το κίνημα του 97-99, οι καταλήψεις του 2008.

Κι αν κάποια στιγμή τα καταφέρετε, μισόν αιώνα μετά, δε θα ναι γιατί συμφώνησε το Α ή Β κόμμα μιας χρήσης. Μόνο η απουσία κινήματος μπορεί να σας ανοίξει τον δρόμο.

Για να ανοίξουν παραμάγαζα που θα πουλάνε πτυχία για όσους έχουν λεφτά να πληρώσουν. Κάτι ξέρει ο κυρ Γαβρογλου με το προσοντολογιο στην εκπαίδευση που έκανε το χρήμα να ρέει και τα μεταπτυχιακά εμπόρευμα προς πώληση, κάπου εκεί στην Κύπρο θα πρέπει να του κάνουν άγαλμα.

Κουφάλες δεν ξοφλήσαμε, όπως και να χει.

Ραντεβού τον Σεπτέμβρη...

*Ο Δημήτρης Μαριόλης είναι εκπαιδευτικός στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ασχολείται με ιστορικά θέματα και μελέτες. Βιβλία του συγγραφέα. «Ο ιέραξ είναι εδώ». - Το κείμενο από την προσωπική του σελίδα στο FACEBOOK

Όταν ο διορισμός ενός εκπαιδευτικού μπορεί να σημαίνει ετήσιο οικονομικό έλλειμμα 5.000 ευρώ!

 Χρήστος Κάτσικας

Η αθέατη πραγματικότητα των νεοδιόριστων εκπαιδευτικών

Ηδημόσια συζήτηση για την εκπαίδευση επικεντρώνεται συνήθως στα προγράμματα σπουδών, στις εξετάσεις ή στις νέες τεχνολογίες.
Σπάνια, όμως, στρέφεται στις συνθήκες ζωής εκείνων που καλούνται να εφαρμόσουν όλες αυτές τις αλλαγές μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Κάθε Σεπτέμβριο, χιλιάδες νεοδιόριστοι εκπαιδευτικοί περνούν για πρώτη φορά το κατώφλι του σχολείου όπου καλούνται να υπηρετήσουν. Για τους μαθητές είναι ο νέος δάσκαλος ή η νέα καθηγήτρια. Για την πολιτεία, μια ακόμη θέση που επιτέλους καλύφθηκε. Για τους ίδιους, όμως, η αρχή της μονιμότητας δεν σηματοδοτεί απαραίτητα την αρχή μιας σταθερής ζωής.
Πίσω από τον διορισμό κρύβεται μια καθημερινότητα που λίγοι γνωρίζουν: δύο σπίτια, δύο λογαριασμοί, αμέτρητα χιλιόμετρα, οικονομική ασφυξία και μια προσωπική ζωή που παραμένει διαρκώς σε αναμονή.
Η εικόνα αυτή επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι αθέατες πλευρές

Για τους περισσότερους εκπαιδευτικούς ο πολυπόθητος διορισμός έρχεται ύστερα από πολλά χρόνια ως αναπληρωτές. Όταν τελικά αποκτούν μόνιμη θέση, διαπιστώνουν ότι η νέα πραγματικότητα δεν διαφέρει όσο περίμεναν.
Η υποχρεωτική διετής παραμονή στον τόπο διορισμού, σε συνδυασμό με τις μεγάλες ελλείψεις οργανικών θέσεων κοντά στον τόπο κατοικίας τους, σημαίνει ότι χιλιάδες νέοι μόνιμοι εκπαιδευτικοί εξακολουθούν να ζουν μακριά από τις οικογένειές τους.
Για πολλούς, ο διορισμός πραγματοποιείται σε νησιά, ορεινές ή απομακρυσμένες περιοχές, όπου το κόστος στέγασης έχει εκτοξευθεί και η εύρεση κατοικίας αποτελεί συχνά μια δύσκολη αποστολή. 

Δύο σπίτια, ένας μισθός – Η οικονομική εξίσωση σχεδόν αδύνατη.

Παρακάτω είναι ένας ρεαλιστικός ενδεικτικός προϋπολογισμός για έναν νεοδιόριστο εκπαιδευτικό που διορίζεται μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας του, με καθαρό πρώτο μισθό περίπου 890 ευρώ. Οι δαπάνες βασίζονται σε συντηρητικές εκτιμήσεις για μια επαρχιακή πόλη. Σε νησιά ή τουριστικές περιοχές το έλλειμμα μπορεί να είναι αισθητά μεγαλύτερο. 

Μηνιαία έσοδα - έξοδα  Ποσό (€)
Καθαρός μηνιαίος μισθός                            890
Ενοίκιο κατοικίας                                         450
Ηλεκτρικό ρεύμα                                            60
Νερό    10
Internet & κινητό                                            30
Θέρμανση / κοινόχρηστα (μέσος όρος)         50
Διατροφή                                                      370
Μετακινήσεις (καύσιμα ή ΜΜΜ) και ταξίδια  

προς τον τόπο μόνιμης κατοικίας                 180

Βασικά είδη νοικοκυριού                                 50
Ρουχισμός - προσωπική φροντίδα                 40
Έκτακτα έξοδα / υγεία                                     60
Συνολικά μηνιαία έξοδα                              1.300
Μηνιαίο έλλειμμα                                         -410 €
 

Ετήσια εικόνα
Ετήσια οικονομικά στοιχεία                            Ποσό (€)
Ετήσιο καθαρό εισόδημα (12 μισθοί)               10.680
Ετήσια βασικά έξοδα διαβίωσης                       15.600
Ετήσιο οικονομικό έλλειμμα                              -4.920
 

Το βασικό συμπέρασμα

Με έναν πρώτο καθαρό μισθό κάτω από 900 ευρώ, ένας νεοδιόριστος εκπαιδευτικός που υπηρετεί εκτός του τόπου κατοικίας του δυσκολεύεται να καλύψει ακόμη και τις στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης. Ακόμη και με συγκρατημένες εκτιμήσεις δαπανών, το μηνιαίο έλλειμμα διαμορφώνεται περίπου στα 410 ευρώ, δηλαδή σχεδόν 4.920 ευρώ ετησίως. Σε περιοχές με υψηλά ενοίκια, όπως νησιά ή μεγάλα αστικά κέντρα, το ετήσιο έλλειμμα μπορεί εύκολα να υπερβεί τις 6.000–8.000 ευρώ, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλοί νεοδιόριστοι αναγκάζονται να στηρίζονται στην οικογένειά τους, να αναζητούν δεύτερη εργασία όπου είναι εφικτό ή να περιορίζουν δραστικά το επίπεδο διαβίωσής τους.

Η οικογένεια μπαίνει σε αναμονή

Το μεγαλύτερο κόστος, όμως, δεν αποτυπώνεται στους τραπεζικούς λογαριασμούς. Πολλά νέα ζευγάρια ζουν χωριστά επί χρόνια.

Γονείς βλέπουν τα παιδιά τους μόνο τα Σαββατοκύριακα ή στις σχολικές αργίες. Νέοι άνθρωποι αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας, καθώς γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να σχεδιάσουν με βεβαιότητα πού θα ζουν τα επόμενα χρόνια.

Η εργασιακή σταθερότητα δεν συνοδεύεται από κοινωνική και οικογενειακή σταθερότητα. 

Ένα σχολείο που στηρίζεται στις προσωπικές θυσίες

Οι εκπαιδευτικοί, παρά τις δυσκολίες, βρίσκονται καθημερινά στην τάξη. Διδάσκουν, οργανώνουν δράσεις, στηρίζουν μαθητές και οικογένειες, συμμετέχουν στην εκπαιδευτική ζωή των σχολείων με τον ίδιο επαγγελματισμό που θα επέδειχναν αν εργάζονταν δίπλα στο σπίτι τους. Το δημόσιο σχολείο λειτουργεί χάρη στη δική τους προσφορά.

Ωστόσο, η προσωπική αυτή προσπάθεια δεν μπορεί να υποκαθιστά διαρκώς την ανάγκη για ουσιαστικές πολιτικές στήριξης.

Το στεγαστικό παραμένει το μεγαλύτερο πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια έχουν ανακοινωθεί ορισμένα μέτρα, όπως συνεργασίες με δήμους για παραχώρηση κατοικιών ή φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις.

Παρά τις πρωτοβουλίες αυτές, οι ανάγκες εξακολουθούν να είναι πολύ μεγαλύτερες από τις διαθέσιμες λύσεις. Σε αρκετές περιοχές οι εκπαιδευτικοί συνεχίζουν να αναζητούν μόνοι τους κατοικία σε μια αγορά που συχνά δεν προσφέρει ούτε επαρκή διαθεσιμότητα ούτε προσιτές τιμές.

Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν όχι μόνο την καθημερινότητα των εκπαιδευτικών αλλά και την ομαλή στελέχωση των σχολείων. 

Το μεγάλο ζητούμενο

Οι μόνιμοι διορισμοί αποτέλεσαν μια σημαντική εξέλιξη για το δημόσιο σχολείο. Όμως η μονιμότητα από μόνη της δεν αρκεί.
Η ουσιαστική στήριξη των νεοδιόριστων εκπαιδευτικών προϋποθέτει πολιτικές που θα αντιμετωπίζουν το στεγαστικό πρόβλημα, θα διευκολύνουν την οικογενειακή ζωή, θα εξασφαλίζουν αξιοπρεπείς αποδοχές και θα δημιουργούν πραγματικές προοπτικές επιστροφής στον τόπο κατοικίας τους μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα.

Γιατί πίσω από κάθε οργανική θέση υπάρχει ένας άνθρωπος που δεν ζητά προνόμια. Ζητά το αυτονόητο: να μπορεί να υπηρετεί το δημόσιο σχολείο χωρίς να χρειάζεται να αφήνει τη δική του ζωή σε μόνιμη αναμονή.

https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/554064_otan-o-diorismos-enos-ekpaideytikoy-mporei-na-simainei-etisio-oikonomiko-elleimma

Όταν το σχολείο παύει να αποφασίζει συλλογικά και ο εκπαιδευτικός γίνεται «σάκος του μποξ»

 Χρήστος Κάτσικας

Σαν να έχει διαμορφωθεί μια σιωπηλή πολιτική και κοινωνική παραδοχή ότι ο πιο εύκολος αποδέκτης της δυσαρέσκειας είναι ο εκπαιδευτικός, επειδή είναι ο πιο άμεσα προσβάσιμος, ο πιο ορατός και εκείνος που δύσκολα μπορεί να αντιδράσει χωρίς να κινδυνεύσει να βρεθεί αντιμέτωπος με μια νέα καταγγελία, μια διοικητική διαδικασία ή μια δημόσια στοχοποίηση.

Μια αλλαγή στο σχολείο, λιγότερο ορατή αλλά αρκετά σημαντική, αφορά τη σταδιακή υποχώρηση της συλλογικής λειτουργίαςτου σχολείου και τον περιορισμό του ρόλου του Συλλόγου Διδασκόντων, ο οποίος για δεκαετίες αποτελούσε την καρδιά της δημοκρατικής και παιδαγωγικής ζωής κάθε σχολικής μονάδας.

Όλο και περισσότερες αρμοδιότητες συγκεντρώνονται στη διοικητική πυραμίδα και στη διεύθυνση του σχολείου, με αποτέλεσμα οι εκπαιδευτικοί να αισθάνονται συχνά ότι καλούνται περισσότερο να εφαρμόσουν αποφάσεις παρά να συμμετάσχουν ουσιαστικά στη διαμόρφωσή τους.

Το αποτέλεσμα αυτής της μεταβολής δεν είναι μόνο διοικητικό, αλλά βαθιά παιδαγωγικό, γιατί το σχολείο δεν είναι επιχείρηση και δεν λειτουργεί καλύτερα όταν οι αποφάσεις συγκεντρώνονται σε ένα πρόσωπο, αλλά όταν συνδιαμορφώνονται από πολλούς ανθρώπους που γνωρίζουν τους μαθητές, τις ανάγκες, τις δυσκολίες και τις ιδιαιτερότητες της κάθε σχολικής κοινότητας.

Το σχολείο λειτουργεί καλύτερα όταν οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ότι η γνώμη τους έχει βάρος, ότι η εμπειρία τους αξιοποιείται, ότι οι διαφωνίες τους ακούγονται και ότι ο Σύλλογος Διδασκόντων παραμένει ζωντανό συλλογικό όργανο και όχι ένας μηχανισμός τυπικής επικύρωσης αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί αλλού.Γιατί το δημόσιο σχολείο οφείλει να παραμένει κοινότητα ανθρώπων και όχι μηχανισμός εκτέλεσης εντολών, ένας χώρος συνεργασίας και παιδαγωγικής ευθύνης και όχι μια μικρογραφία διοικητικής ιεραρχίας στην οποία οι εντολές κατεβαίνουν και οι ευθύνες μεταφέρονται πάντοτε προς τα κάτω.

Ο εκπαιδευτικός ως «σάκος του μποξ»

Ταυτόχρονα αλλάζει με ταχύτητα και η κοινωνική θέση του εκπαιδευτικού, καθώς οι λεκτικές επιθέσεις, οι καταγγελίες, οι πιέσεις για βαθμούς, οι δημόσιες αμφισβητήσεις και οι ολοένα πιο επιθετικές παρεμβάσεις γονέων στη λειτουργία της τάξης και στις παιδαγωγικές αποφάσεις φαίνεται να αυξάνονται.

Δεν πρόκειται πλέον μόνο για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για τη σταδιακή διαμόρφωση ενός νέου κλίματος, μέσα στο οποίο ο εκπαιδευτικός μοιάζει να θεωρείται υπεύθυνος σχεδόν για κάθε δυσλειτουργία του σχολείου, ακόμη και όταν αυτή οφείλεται σε βαθύτερα κοινωνικά, θεσμικά ή πολιτικά αίτια.

Αν το παιδί δεν αποδίδει, φταίει ο εκπαιδευτικός· αν υπάρχει ένταση στην τάξη, φταίει πάλι ο εκπαιδευτικός· αν υπάρχουν προβλήματα στη λειτουργία του σχολείου, αν δεν επαρκούν οι υποδομές, αν τα τμήματα είναι πολυπληθή ή αν δεν υπάρχει η απαιτούμενη υποστήριξη, και πάλι εκείνος που βρίσκεται καθημερινά μπροστά στον πίνακα καλείται να δώσει εξηγήσεις και να απολογηθεί.

Σαν να έχει διαμορφωθεί μια σιωπηλή πολιτική και κοινωνική παραδοχή ότι ο πιο εύκολος αποδέκτης της δυσαρέσκειας είναι ο εκπαιδευτικός, επειδή είναι ο πιο άμεσα προσβάσιμος, ο πιο ορατός και εκείνος που δύσκολα μπορεί να αντιδράσει χωρίς να κινδυνεύσει να βρεθεί αντιμέτωπος με μια νέα καταγγελία, μια διοικητική διαδικασία ή μια δημόσια στοχοποίηση.

Η ίδια η πολιτεία, όταν αντιμετωπίζει τον εκπαιδευτικό κυρίως ως αποδέκτη ελέγχου και λιγότερο ως συνεργάτη, όταν του ζητά διαρκώς να αποδεικνύει ότι εργάζεται και σπανιότερα του παρέχει τα μέσα για να εργαστεί καλύτερα, συμβάλλει στη δημιουργία αυτού του κλίματος, ακόμη και όταν δεν το επιδιώκει ρητά.

Και όταν η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στις υποχρεώσεις των εκπαιδευτικών, αλλά πολύ λιγότερο στις συνθήκες μέσα στις οποίες καλούνται να εργαστούν, η εικόνα που διαμορφώνεται στην κοινωνία γίνεται αναπόφευκτα μονοδιάστατη, άδικη και τελικά επικίνδυνη για τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο σχολείο και την οικογένεια.

https://www.alfavita.gr/ekpaideysi/554072_otan-sholeio-payei-na-apofasizei-syllogika-kai-o-ekpaideytikos-ginetai-sakos-toy